“〜ni tsurete・ni tsure”: Càng … thì càng … (thay đổi dần dần) (N3)

“Thời gian trôi đi, tôi dần quên” — khi việc này tiến triển, việc kia cũng thay đổi theo

「時間が経つにつれて、悲しみが薄れていった」 — 「につれて・につれ」, dần thay đổi theo ~

「時間が経つにつれて、悲しみは少しずつ薄れていった」 (thời gian trôi qua, nỗi buồn dần phai nhạt) — 「(động từ thể từ điển/danh từ) + につれて/につれ」 có nghĩa là “khi A tiến triển, B cũng dần thay đổi theo”: hai sự việc thay đổi từng chút một, song hành với nhau. Bài viết này giải thích cách gắn của 「につれて」, cảm giác thay đổi dần dần kiểu “A đổi từng chút, B cũng đổi từng chút” và cách phân biệt với 「に伴って/に従って/とともに」.

Cốt lõi: A thay đổi từng chút, B cũng thay đổi từng chút

Cốt lõi của 「につれて」 là “thay đổi dần dần song hành” — A (vế đầu) là một thay đổi hoặc quá trình đang tiến triển dần (thời gian trôi, tuổi tác tăng, luyện tập tích lũy), và khi nó tiến lên, B (vế sau) cũng thay đổi từng chút theo:

Sắc thái: “khi A (tiến triển dần), B cũng dần …” — nhấn mạnh sự thay đổi chậm rãi, tự nhiên, đồng bộ. 「につれ」 là dạng rút gọn thiên về văn viết hơn.

Cách gắn

DạngCách gắnVí dụ
động từ thể từ điển + につれてkhi … (hành động tiến triển)経つにつれて
danh từ + につれてkhi … (một quá trình)時代につれて
〜につれ (dạng rút gọn trong văn viết)khi … (thiên về văn viết)進むにつれ

Xem trong ngữ cảnh

⚠️ Những chỗ người học hay nhầm

① Chỉ dùng cho thay đổi ‘dần dần, liên tục', không dùng cho hành động một lần. につれて diễn tả sự thay đổi song hành “từng chút, chậm rãi”; ✗ ボタンを押すにつれてドアが開く (nhấn nút → cửa mở là hành động “một lần”, không phải thay đổi dần dần — sai). Nguyên nhân một lần thì dùng 「と/たら」 (ボタンを押すとドアが開く). Chỉ dùng につれて cho nghĩa “dần thay đổi khi ….”

② Vế sau cũng phải là ‘thay đổi dần dần', không đi với mệnh lệnh/ý chí. Cả vế trước và vế sau của につれて đều là những thay đổi tự nhiên, dần dần, nên theo sau không có mệnh lệnh, yêu cầu hay ý chí (✗ 大人になるにつれて、しっかりしろ = bảo ai đó “hãy trở nên đáng tin cậy” thì không tự nhiên). Vế sau thường là cách diễn đạt sự thay đổi như 「〜てくる/〜ていく/〜になる」 (体力が落ちてくる, 上達していく).

③ Động từ gắn ở thể từ điển, không phải thể た. 進むにつれて (✗ 進んだにつれて), 増えるにつれて (✗ 増えたにつれて). 「につれて」 đi với thể từ điển của động từ (diễn tả sự thay đổi đang diễn ra), không đi với thể た ở quá khứ. Danh từ gắn trực tiếp (成長につれて).

🔄 So sánh: につれて/に伴って/に従って/とともに

DạngSắc tháiVí dụ
〜につれてdần thay đổi khi … (song hành dần dần, lời nói/văn viết)年を取るにつれて
〜に伴ってđi kèm với … (thay đổi song hành, văn viết/trang trọng hơn)発展に伴って
〜に従ってthay đổi theo … / theo như … (còn có nghĩa ‘tuân theo')進むに従って
〜とともにcùng với … / đồng thời với …時代とともに

Để diễn tả “thay đổi dần dần song hành”, cả bốn mẫu đều dùng được: につれて (dần dần, thông dụng), に伴って (đi kèm, thiên về văn viết hơn), に従って (dần dần + còn có sắc thái ‘tuân theo'), とともに (đồng thời/cùng nhau). につれて tập trung nhất vào “thay đổi dần dần, tự nhiên”. (Cách dùng ‘tuân theo' của に従って: xem 〈にしたがって〉.)

💡 Tóm tắt nhanh

Cốt lõi của 「につれて・につれ」 là “khi A tiến triển, B cũng thay đổi từng chút theo” — thay đổi dần dần, tự nhiên, đồng bộ (時間が経つにつれて悲しみが薄れる = nỗi buồn phai dần khi thời gian trôi, 練習を重ねるにつれて上達する = tiến bộ dần khi luyện tập). Mẫu này nhấn mạnh sự chậm rãi, dần dần (không phải thay đổi đột ngột, một lần). Ba điểm cần nhớ: ① chỉ dùng cho thay đổi dần dần (hành động một lần dùng 「と/たら」, ✗ ボタンを押すにつれて); ② vế sau cũng là một thay đổi, không đi với mệnh lệnh/ý chí (thường đi với 〜てくる/〜ていく); ③ gắn ở thể từ điển (進むにつれて, ✗ 進んだ). 「につれ」 là dạng rút gọn thiên về văn viết hơn. Gần với 「に伴って (đi kèm, trang trọng hơn)」, nhưng につれて khẩu ngữ hơn và tập trung vào “thay đổi dần dần, tự nhiên”. Để nói “thay đổi chậm rãi khi …”, につれて là lựa chọn chính xác.

❓ Câu hỏi thường gặp

Q: Làm sao phân biệt 「につれて」 và 「に伴って」? (cả hai đều là ‘khi … thay đổi')

Rất gần nhau (đều là “A thay đổi, B cũng thay đổi theo”), khác nhau ở sắc thái và mức độ trang trọng. 「につれて」 = khi A dần thay đổi, B cũng dần thay đổi (nhấn mạnh sự thay đổi song hành ‘dần dần, chậm rãi, tự nhiên', dùng được trong lời nói và văn viết): 日が沈むにつれて、あたりは暗くなった (khi mặt trời lặn, xung quanh dần tối đi — song hành chậm rãi), 成長するにつれて、考え方が変わった (khi lớn lên, cách suy nghĩ của tôi dần thay đổi). Mẫu này tập trung vào “thay đổi từng chút theo”. 「に伴って」 = đi kèm với A (B cũng xảy ra/thay đổi) (thiên về văn viết, trang trọng hơn, và có thể đi với ‘sự việc đi kèm', không giới hạn ở thay đổi dần dần): 経済の発展に伴って、環境問題が深刻化した (đi kèm với sự phát triển kinh tế, các vấn đề môi trường trở nên nghiêm trọng — trang trọng hơn), 人口増加に伴う問題 (các vấn đề đi kèm với sự gia tăng dân số), 台風の接近に伴って、電車が止まった (đi kèm với việc bão đến gần, tàu điện ngừng chạy — một sự việc đi kèm, không nhất thiết là thay đổi chậm rãi). Mẫu này trang trọng và rộng hơn (có thể mang nghĩa “xảy ra cùng lúc”, không giới hạn ở thay đổi dần dần chậm rãi). Tóm lại: “thay đổi song hành dần dần, chậm rãi (lời nói/văn viết)” → につれて; “đi kèm với … (trang trọng hơn, có thể là sự việc đi kèm)” → に伴って. Với nghĩa thông thường “thay đổi chậm rãi khi …”, hai mẫu thường có thể thay thế nhau (年を取るにつれて/に伴って), nhưng につれて khẩu ngữ hơn và nhấn mạnh “dần dần”, còn に伴って thiên về văn viết và rộng hơn (bao gồm cả các sự việc đi kèm).

Q: Động từ đứng trước 「につれて」 ở dạng nào? Có thể là thể た không?

Thể từ điển của động từ (diễn tả sự thay đổi đang diễn ra, đang tiến triển), không phải thể た: 時間が経つにつれて (✗ 経ったにつれて), 暗くなるにつれて (✗ 暗くなったにつれて), 練習するにつれて (✗ 練習したにつれて). Vì 「につれて」 diễn đạt “thay đổi dần dần (song hành) khi sự việc tiến triển”, động từ dùng thể từ điển (hiện tại/đang diễn ra) để thể hiện “sự thay đổi dần dần đang diễn ra” đó; thể た ở quá khứ không phù hợp. Danh từ gắn trực tiếp với 「につれて」 (成長につれて, 時代の変化につれて). Văn viết thường dùng dạng rút gọn 「につれ」 (thể từ điển + につれ: 技術が進むにつれ). Mẹo nhớ: động từ thể từ điển + につれて/につれ; danh từ + につれて/につれ — động từ luôn ở thể từ điển, không bao giờ ở thể た. Điều này khác với 「〜たら/〜たとたん」 (dùng thể た) — đừng nhầm lẫn.

🖊️Bài kiểm tra luyện tập

  1. 「練習を重ねる___、上達していった。」(càng luyện tập nhiều lần, (họ) càng dần tiến bộ)

    • (A) ものの
    • (B) とたんに
    • (C) につれて
    • (D) どころか
  2. 「につれて」の前に来る動詞の形は?

    • (A) Thể ます
    • (B) Thể た
    • (C) Thể て
    • (D) Thể từ điển
  3. 「年を取るにつれて体力が落ちる」の意味は?

    • (A) Tuổi tác và thể lực không liên quan đến nhau
    • (B) Càng lớn tuổi, thể lực càng dần giảm sút (thay đổi đồng bộ)
    • (C) Càng lớn tuổi càng khỏe
    • (D) Đột nhiên mất sức
  4. 「につれて」が表すのは?

    • (A) Khi A dần thay đổi, B cũng dần thay đổi (liên kết với nhau)
    • (B) Vì A mà B đột ngột xảy ra
    • (C) Mặc dù A, nhưng B
    • (D) Cho dù A, thì B
  5. 用法が自然なのは?

    • (A) 経済の発展につれて、生活が豊かになった。
    • (B) ボタンを押すにつれてドアが開く (một lần)。
    • (C) 雨が降るにつれて、傘をさせ (mệnh lệnh)。
    • (D) 朝になるにつれて起きろ。