Ý nghĩa & cách dùng “to tomo ni” — Cùng với / Khi / Đồng thời với (JLPT N3)
“Cùng với gia đình”, “khi lớn lên” — ba sắc thái của とともに kèm ví dụ. (JLPT N3)
「家族とともに歩む」「時代とともに変わる」 — một とともに, ba sắc thái
「家族とともに歩む」 (cùng gia đình bước đi), 「時代とともに価値観が変わる」 (giá trị quan thay đổi theo thời đại) — cùng một 「とともに」, nhưng câu đầu là “cùng với ~”, câu sau là “khi ~ thay đổi”. Mẫu câu N3 thường gặp, thiên về văn viết này có ba sắc thái: cùng nhau, đi kèm, song song. Bài này giới thiệu đồng thời các cách dùng và cách kết hợp của 「とともに」, đồng thời phân biệt với 「につれて」 mang tính tỷ lệ thuận và 「と一緒に」 mang tính khẩu ngữ.
Cốt lõi: ba sắc thái của とともに (cùng với / khi / vừa … vừa …)
「(danh từ/động từ thể từ điển) + とともに」 có ba cách dùng thường gặp:
- ① cùng với ~ (cùng nhau): 仲間とともに、目標に向かう (cùng đồng đội tiến về mục tiêu).
- ② khi ~ (thay đổi đồng thời): 年をとるとともに、体力が落ちた (khi tuổi tác tăng lên, thể lực của tôi suy giảm).
- ③ vừa là … vừa là … (song song): 責任者であるとともに、一人の親でもある (vừa là người phụ trách, vừa là một người cha/mẹ).
Cảm giác: “cùng với ~/khi ~/vừa … vừa …” — cốt lõi là “A và B đồng thời, cùng tồn tại hoặc gắn liền với nhau.” ① cùng làm một việc, ② B thay đổi theo khi A thay đổi, ③ có hai vai trò/khía cạnh. Đây là cách nói thiên về văn viết hơn.
Cách kết hợp và so sánh ba cách dùng
| Cách dùng | Cách kết hợp | Ví dụ |
|---|---|---|
| ① cùng với ~ | danh từ + とともに | 家族とともに |
| ② khi ~ (thay đổi) | danh từ/động từ thể từ điển + とともに | 成長するとともに |
| ③ vừa … vừa … (song song) | danh từ である/động từ thể từ điển + とともに | 喜びであるとともに |
Danh từ gắn trực tiếp (家族とともに); với sự thay đổi và song song, động từ dùng thể từ điển + とともに (発展するとともに). Ba cách dùng được phân biệt theo ngữ cảnh: theo sau là “một hành động cùng làm” = ①; “một sự thay đổi đồng thời” = ②; hai vai trò/phẩm chất song song = ③. 「とともに」 thiên về văn viết hơn; “cùng nhau” trong khẩu ngữ thường là 「と一緒に」.
Xem trong ngữ cảnh
- 彼は仲間とともに、新しい会社を立ち上げた。(Anh ấy đã thành lập công ty mới cùng với đồng đội.) — cùng nhau
- 経済の発展とともに、環境問題も深刻化した。(Cùng với sự phát triển của kinh tế, các vấn đề môi trường cũng trở nên nghiêm trọng.) — thay đổi đồng thời
- 技術が進歩するとともに、生活は便利になった。(Khi công nghệ tiến bộ, cuộc sống trở nên tiện lợi.) — thay đổi đồng thời
- 卒業は喜びであるとともに、少し寂しくもある。(Tốt nghiệp vừa là niềm vui, vừa hơi buồn.) — song song
- 新年を家族とともに迎えた。(Chúng tôi đón năm mới cùng với gia đình.) — cùng nhau
⚠️ Những lỗi người học hay mắc
① Với sự thay đổi, 「とともに」 thiên về ‘thay đổi đồng thời, diễn ra song song’, còn 「につれて」 thiên về ‘liên hệ tỷ lệ thuận’. Cả hai đều dịch là “khi”, nhưng sắc thái hơi khác. とともに = khi A (thay đổi), B cũng thay đổi/xảy ra (cùng lúc) (rộng hơn, có thể chỉ sự đồng thời); につれて = khi A tiến triển dần dần, B thay đổi theo tỷ lệ tương ứng (nhấn mạnh “A càng …, B càng …”). 時代が変わるとともに言葉も変わる (khi thời đại thay đổi, ngôn ngữ cũng thay đổi — đồng thời) so với 年をとるにつれて、体が弱くなる (càng lớn tuổi, cơ thể càng yếu đi — liên hệ tỷ lệ thuận). Để nhấn mạnh “tỷ lệ thuận, càng … càng …” hãy dùng につれて; với nghĩa đơn thuần “khi, cùng lúc” thì dùng とともに. (につれて: xem 〈につれて〉.)
② 「とともに」 thiên về văn viết hơn; ‘cùng nhau’ trong khẩu ngữ dùng 「と一緒に」. Với nghĩa “cùng với ~”, 「とともに」 thiên về văn viết, trang trọng (家族とともに歩む, trang nhã); “cùng nhau” trong đời thường thường là 「と一緒に」 (家族と一緒に旅行する = đi du lịch cùng gia đình). Trong văn viết hay diễn văn, とともに nghe trang trọng; khi trò chuyện thì と一緒に tự nhiên hơn.
③ Cách dùng song song (③) thường có 「である/thể từ điển」 đứng trước. Với nghĩa “vừa là … vừa là … (có cả hai cùng lúc)”, danh từ phía trước đi với 「である」 + とともに (教師であるとともに、親でもある = vừa là giáo viên vừa là phụ huynh); động từ thì dùng thể từ điển (尊敬されるとともに、恐れられている = được kính trọng đồng thời cũng bị e sợ). Cách dùng song song này trang trọng hơn — đừng bỏ 「である」.
🔄 Sắc thái & so sánh: とともに/につれて/と一緒に/にしたがって
| Dạng | Cảm giác | Ví dụ |
|---|---|---|
| 〜とともに | cùng với/khi (đồng thời)/vừa … vừa … (văn viết, ba nghĩa) | 時代とともに変わる (thay đổi theo thời đại) |
| 〜につれて | khi A tiến triển dần, B thay đổi theo tỷ lệ tương ứng | 成長するにつれて |
| 〜と一緒に | cùng với ~ (khẩu ngữ, chỉ nghĩa ‘cùng nhau’) | 友達と一緒に行く |
| 〜にしたがって | khi/theo ~ (thay đổi dần hoặc làm theo) | 指示にしたがって |
Những chỗ dễ lẫn: 「とともに」 thuộc văn viết, bao gồm ‘cùng nhau/khi/song song’; 「につれて」 chỉ có ‘liên hệ tiến triển dần theo tỷ lệ’ (A càng …, B càng …); 「と一緒に」 thuộc khẩu ngữ, chỉ có ‘cùng nhau làm’; 「にしたがって」 ‘thay đổi dần hoặc làm theo chỉ dẫn’. Với nghĩa “cùng nhau”, khẩu ngữ dùng と一緒に, văn viết dùng とともに; với “thay đổi theo tỷ lệ” dùng につれて. (につれて: xem 〈につれて〉.)
💡 Điểm mấu chốt khi sử dụng
「〜とともに」 là cách nói thiên về văn viết với ba sắc thái: ① cùng với ~ (cùng nhau) (家族とともに歩む); ② khi ~ (thay đổi đồng thời) (時代とともに変わる); ③ vừa … vừa … (hai vai trò/khía cạnh song song) (喜びであるとともに寂しい). Ba điểm cần nhớ: ① với sự thay đổi, phân vai với 「につれて」 — とともに thiên về “đồng thời”, につれて thiên về “liên hệ tỷ lệ (càng … càng …)”; ② với “cùng nhau”, văn viết dùng とともに, khẩu ngữ dùng 「と一緒に」; ③ cách dùng song song thường có 「である/thể từ điển」 đứng trước (教師であるとともに). Nắm vững cốt lõi “A và B đồng thời, cùng tồn tại hoặc gắn liền với nhau”, rồi phân biệt “cùng nhau/khi/song song” theo ngữ cảnh, là bạn đã vững nhóm này.
❓ Những thắc mắc có thể bạn gặp
Q: Với nghĩa ‘khi’, làm sao phân biệt 「とともに」 và 「につれて」?
Cả hai đều dịch là “khi”, khác nhau ở chỗ có nhấn mạnh ‘liên hệ tỷ lệ’ hay không. 「〜とともに」 = khi A (thay đổi), B cũng thay đổi/xảy ra (cùng lúc) (rộng hơn, mang nghĩa ‘đồng thời, cùng thay đổi’, không nhấn mạnh tỷ lệ): 経済成長とともに、人々の生活も豊かになった (cùng với tăng trưởng kinh tế, đời sống người dân cũng khá giả hơn — A thay đổi, B thay đổi cùng lúc, song song). Nó chỉ nói “sự thay đổi của A đi kèm sự thay đổi của B, đồng thời.” 「〜につれて」 = khi A tiến triển dần, B thay đổi theo tỷ lệ tương ứng (nhấn mạnh ‘A càng …, B càng …’, mức độ tương ứng): 山を登るにつれて、気温が下がっていく (càng leo núi, nhiệt độ càng giảm dần — càng lên cao càng lạnh, theo tỷ lệ). Nó nhấn mạnh quan hệ tỷ lệ, từng bước “A tiến lên từng chút thì B theo sau từng chút”. Cách kiểm tra: chỉ là “A thay đổi, B thay đổi cùng lúc” (song song) → dùng とともに được; nhấn mạnh cụ thể sự liên hệ “A càng …, B càng … (tỷ lệ thuận)” theo từng bước → につれて chính xác hơn. Nhiều câu dùng được cả hai (技術の進歩とともに/につれて); nhưng để làm nổi bật sự liên hệ “từng bước, theo tỷ lệ” thì dùng 「につれて」; với nghĩa đơn thuần “đi kèm, đồng thời” thì dùng 「とともに」, và nó cũng linh hoạt hơn (còn có thể mang nghĩa “cùng nhau, song song”). (Sự liên hệ tỷ lệ của につれて: xem 〈につれて〉.)
Q: 「とともに」 và 「と一緒に」 đều có nghĩa ‘cùng với ~’ — có thay thế được cho nhau không?
Với nghĩa “cùng với ~ (cùng làm một việc)” thì thường thay thế được, khác nhau ở mức độ trang trọng (văn viết hay khẩu ngữ), và 「とともに」 linh hoạt hơn. 「と一緒に」 = cùng với ~ (khẩu ngữ, đời thường, chỉ nghĩa ‘cùng nhau làm’): 友達と一緒に映画を見た (xem phim cùng bạn); 家族と一緒に住んでいる (sống cùng gia đình). Tự nhiên, khẩu ngữ, là “cùng nhau” thuần túy. 「とともに」 = cùng với ~ (văn viết, trang trọng)/còn có nghĩa ‘khi, song song’: dùng khi muốn nói “cùng nhau” một cách trang trọng, trang nhã (社員一同とともに、心よりお祝い申し上げます = cùng toàn thể nhân viên, chúng tôi xin gửi lời chúc mừng chân thành — giọng điệu diễn văn). Khác biệt: hội thoại hằng ngày, tình huống thân mật → 「と一緒に」; văn viết trang trọng, diễn văn, giọng điệu nghiêm trang → 「とともに」. Cũng cần lưu ý ngoài nghĩa “cùng nhau”, 「とともに」 còn có thể mang nghĩa “khi (thay đổi)” và “vừa … vừa … (song song)” mà 「と一緒に」 không có — 「時代とともに変わる」 (thay đổi theo thời đại) không thể nói thành 「時代と一緒に変わる」. Tóm lại: “cùng nhau” thuần khẩu ngữ → と一緒に; “cùng nhau” trang trọng, hoặc “khi/song song” → とともに.
🖊️Bài kiểm tra luyện tập
「彼は仲間___、プロジェクトを成功させた。」(cùng với đồng đội — cùng nhau)
- (A) について
- (B) とともに
- (C) によって
- (D) に対して
「技術が進歩する___、新しい問題も出てくる。」(khi công nghệ tiến bộ — thay đổi đồng thời)
- (A) どころか
- (B) からには
- (C) ばかりに
- (D) とともに
Đâu KHÔNG phải là một nghĩa của 「〜とともに」?
- (A) 〜と一緒に (cùng nhau)
- (B) 〜につれて (thay đổi đồng thời)
- (C) 〜の代わりに (thay cho)
- (D) 〜と同時に
「経済の発展___、環境問題が深刻化している。」(khi kinh tế phát triển)
- (A) に反して
- (B) とともに
- (C) を込めて
- (D) はもとより
「彼女は涙___、感謝の言葉を述べた。」(kèm theo nước mắt)
- (A) とともに
- (B) において
- (C) によって
- (D) について