“รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ (〜saserareru)”: ถูกบังคับให้ทำ 〜 (N4)

「残業させられた」「食べたくないのに食べさせられた」 — ถูกบังคับให้ทำบางอย่างทั้งที่ไม่เต็มใจ

「毎日残業させられて…」 — ความจำใจที่ต้องทำตามที่ถูกบังคับ

「毎日、上司に残業させられている」 (ทุกวันถูกหัวหน้าบังคับให้ทำงานล่วงเวลา) — รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ 「〜させられる」 มองจากมุมของ ผู้ที่ถูกบังคับ แสดงความหมาย “ถูกสั่งให้ต้องทำบางอย่าง (ทั้งที่ไม่เต็มใจ)” เป็นการรวมรูปก่อเหตุ (〜させる = ทำให้ใครทำ) เข้ากับรูปถูกกระทำ (ถูก ~) เต็มไปด้วยความไม่เต็มใจและความน้อยใจ วิธีผัน: godan แถว あ + される, ichidan + させられる บทความนี้อธิบายการผันรูปและการใช้ และแยกจากรูปก่อเหตุและรูปถูกกระทำ

หัวใจสำคัญ: “ถูกบังคับให้ทำ” ในมุมมองของผู้ถูกกระทำ

เหตุการณ์เดียวกัน เล่าจากฝั่ง “ผู้ถูกบังคับ” → させられる ให้ความรู้สึกไม่เต็มใจและถูกกดดัน

วิธีเชื่อมคำ

ประเภทกริยารูปก่อเหตุ-ถูกกระทำรูปย่อ (ภาษาพูด)
godan飲ませられる飲まされる
ichidan食べさせられる─
するさせられる─
来る来させられる─

ตัวอย่างในบริบท

⚠️ กับดักที่ควรระวัง

① させられる (ถูกบังคับ) กับ させる (ทำให้ทำ) มีมุมมองตรงข้ามกัน 私は残業させられる (ฉันถูกบังคับ = ฝั่งผู้รับ) vs 上司が残業させる (หัวหน้าสั่งให้ทำ = ฝั่งผู้กระทำ) ใครเป็นประธานและใครเป็นผู้รับผลเป็นตัวกำหนด

② godan มีรูปย่อ 「〜される」 飲ませられる→飲まされる, 書かせられる→書かされる (ใช้บ่อยมากในภาษาพูด) แต่ กริยาที่ลงท้ายด้วย す ย่อไม่ได้ (話させられる ○, 話さされる ✗)

③ แฝงความไม่เต็มใจ させられる แทบทุกครั้งมีน้ำเสียงเชิงลบ/ถูกกดดัน ถ้าจะบอกว่า “ถูกฝากฝังด้วยความเต็มใจ” ให้ใช้ 〜てもらう และรูปทำนองนั้น ไม่ใช่ させられる

🔄 เปรียบเทียบ: รูปก่อเหตุ / รูปถูกกระทำ / รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ

รูปแบบใครทำอะไรตัวอย่าง
รูปก่อเหตุ 〜させるA ทำให้ B ทำ上司が残業させる (หัวหน้าสั่งให้ทำงานล่วงเวลา)
รูปถูกกระทำ 〜られるA ถูก ~先生に褒められる (ถูกครูชม)
รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ 〜させられるA ถูกบังคับให้ทำ上司に残業させられる (ถูกหัวหน้าบังคับให้ทำงานล่วงเวลา)

ทำให้ทำ → รูปก่อเหตุ, ถูกกระทำ → รูปถูกกระทำ, ถูกบังคับให้ทำ → รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ ให้ดูว่าใครเป็นผู้กระทำ ใครเป็นผู้รับผล และมีการบังคับหรือไม่

💡 เคล็ดลับการเรียน

รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำคือ “บอสใหญ่” ของ N4 แต่ถ้าจับ “มุมมองของผู้ถูกกระทำ” ได้ ก็เข้าใจไปแล้วครึ่งหนึ่ง: 「〜させられる」 = ฉันถูกบังคับให้ทำ (โดยไม่เต็มใจ) ส่วนที่มีประโยชน์ที่สุดคือ รูปย่อของ godan 「〜される」 (飲まされる, 待たされる, 行かされる) — ในภาษาพูดแทบจะใช้รูปนี้เสมอ ฟังแล้วจึงเจอบ่อย ส่วนการผัน ให้จำว่า “godan แถว あ + される, ichidan + させられる” แล้วฝึกคำที่ใช้บ่อย (飲まされる, やらされる)

❓ ถาม-ตอบสั้นๆ

Q: 「させる」 vs 「させられる」 — ต่างกันจริงๆ อย่างไร?

มุมมองตรงข้ามกัน 「〜させる」 = ฉันทำให้ใครทำ (ฉันเป็นฝ่ายผู้กระทำ: 先生が学生に本を読ませる); 「〜させられる」 = ฉันถูกบังคับให้ทำ (ฉันเป็นฝ่ายผู้รับ: 学生が先生に本を読まされる) ให้ดูว่าประธานเป็น “ผู้สั่ง” หรือ “ผู้ถูกบังคับ”

Q: 「飲まされる」 หรือ 「飲ませられる」?

ถูกทั้งคู่ — 「飲まされる」 คือ รูปย่อในภาษาพูด ของ 「飲ませられる」 พบบ่อยกับกริยา godan (ลื่นไหลกว่าและใช้มากกว่า) แต่ กริยาที่ลงท้ายด้วย す ย่อไม่ได้ (話す→話させられる ไม่ใช่ 話さされる) ภาษาพูดในชีวิตประจำวันนิยมรูปย่อ

🖊️แบบทดสอบฝึกทำ

  1. รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ (รูปย่อ) ของ 「飲む」 คืออะไร?

    • (A) 飲まされる
    • (B) 飲まれさせる
    • (C) 飲ませられる
    • (D) 飲まれた
  2. น้ำเสียงหลักของรูปก่อเหตุ-ถูกกระทำคืออะไร?

    • (A) ลงมือทำบางอย่างด้วยตนเอง
    • (B) ถูกบังคับ/ถูกสั่งให้ทำบางอย่างทั้งที่ไม่เต็มใจ (มุมของผู้ถูกกระทำ/การบ่น)
    • (C) อนุญาตให้ใครทำบางอย่าง
    • (D) ทำให้ใครทำบางอย่าง
  3. 「嫌いな食べ物を食べさせられた」 หมายความว่าอย่างไร?

    • (A) ฉันบังคับให้คนอื่นกินอาหารที่เขาไม่ชอบ
    • (B) ไม่มีใครบังคับให้ฉันกิน
    • (C) ฉันชอบกินอาหารชนิดนั้น
    • (D) ฉันถูกบังคับให้กินอาหารที่ไม่ชอบ (ทั้งที่ไม่เต็มใจ)
  4. 「させられる」 กับ 「させる」 ต่างกันอย่างไร?

    • (A) เหมือนกันทุกประการ
    • (B) させる เป็นอดีต; させられる เป็นปัจจุบัน
    • (C) させる เป็นมุมมองของผู้สั่ง (ทำให้ … ทำ); させられる เป็นมุมมองของผู้ถูกสั่ง (ถูกบังคับให้ทำ)
    • (D) วิธีเชื่อมคำต่างกันโดยสิ้นเชิง
  5. 「子供の頃ピアノを練習させられた」 สื่อความหมายว่าอย่างไร?

    • (A) ฉันฝึกเปียโนด้วยความสนุกและเต็มใจ
    • (B) ตอนเด็กฉันถูกบังคับ (โดยพ่อแม่ ฯลฯ) ให้ฝึกเปียโน (ไม่เต็มใจ แฝงความบ่น)
    • (C) ฉันให้ลูกฝึกเปียโน
    • (D) การฝึกเป็นการตัดสินใจของฉันเอง

ตารางการผันรูปก่อเหตุ-ถูกกระทำฉบับสมบูรณ์

ประเภทกริยารูปพจนานุกรมรูปก่อเหตุ-ถูกกระทำความหมาย
godan (く)書く書かせられるถูกบังคับให้เขียน
godan (む)飲む飲ませられる (ภาษาพูด: 飲まされる)ถูกบังคับให้ดื่ม
godan (す)話す話させられるถูกบังคับให้พูด
ichidan食べる食べさせられるถูกบังคับให้กิน
ไม่ปกติするさせられるถูกบังคับให้ทำ
ไม่ปกติくるこさせられるถูกบังคับให้มา

รูปย่อของ godan (〜される)

กริยา godan มักย่อรูปก่อเหตุ-ถูกกระทำให้สั้นลงในภาษาพูด:

หมายเหตุ: กริยาที่ลงท้ายด้วย す (話す) ย่อไม่ได้ → 話させられる (ไม่ใช่ 話される ซึ่งจะกลายเป็นเพียงรูปถูกกระทำธรรมดา)

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย (สรุปย่อ)

ผิดปัญหาถูก
私は食べさせた (ฉันให้ใครกิน)นั่นคือรูปก่อเหตุ “ให้ใครกิน” ไม่ใช่รูปถูกกระทำ私は食べさせられた (ฉันถูกบังคับให้กิน)
される (รูปถูกกระทำ) vs させられる (รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ)ความหมายต่างกันโดยสิ้นเชิงตรวจดูว่ามีน้ำเสียง “ถูกบังคับ” หรือไม่

รูปก่อเหตุ vs รูปถูกกระทำ vs รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ

สำนวนใครทำอะไรตัวอย่าง
รูปก่อเหตุ (させる)ฉันบังคับให้ใครทำ子供に宿題をさせた (ฉันให้ลูกทำการบ้าน)
รูปถูกกระทำ (られる)ฉันถูกใครกระทำ先生に叱られた (ถูกครูดุ)
รูปก่อเหตุ-ถูกกระทำ (させられる)ฉันถูกบังคับให้ทำ毎日残業させられた (ถูกบังคับให้ทำงานล่วงเวลาทุกวัน)